توانايى كه خداى سبحان به ما داده ، خدايى كه مالك هر چيز است ، و مملوك چيزى نيست هم چنان كه خودش فرمود : « قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّه شَيْئاً » « 1 » . علاوه بر اين خداى سبحان هر چند اهل اطاعت را وعده نجات داده ، و هر چند خودش فرموده : خدا خلف وعده نمىكند ، ليكن اين هم هست كه وعده ، اطلاق قدرت او را مقيد نمىكند ، پس او در عين اينكه خلف وعده نمىكند به هر چه بخواهد قادر است ، و مشيتش نافذ ، در نتيجه در هيچ حالى نمىتوان از او ايمن بود ، به اين معنا كه چنين نيست كه نسبت به خلف وعده اش قادر نباشد ، و به همين جهت است كه مىبينيم با اينكه ملائكه خود را به عصمت معرفى كرده به خوف هم توصيفشان نموده ، مىفرمايد : « يَخافُونَ رَبَّهُمْ » « 2 » ، و با اينكه انبياى خود را معصوم معرفى نموده در باره آنان فرموده : « وَيَخْشَوْنَه وَلا يَخْشَوْنَ أَحَداً إِلَّا اللَّه » « 3 » ، همين طور در عين اينكه در آخر آيات مورد بحث به طور جزم در باره مؤمنين فرموده * ( « أُولئِكَ فِي جَنَّاتٍ مُكْرَمُونَ » ) * ، در عين حال در آيه مورد بحث مىفرمايد از عذاب خدا اشفاق و ترس دارند . * ( « إِنَّ عَذابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُونٍ » ) * اين جمله علت ترس مؤمنين از عذاب پروردگارشان را بيان نموده ، روشن مىسازد كه مؤمنين در ترسيدن از عذاب مصابند ، و وجه آن را بيان كرديم . * ( « وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ ) * . . . * ( هُمُ العادُونَ » ) * تفسير اين سه آيه در اول سوره مؤمنون گذشت . * ( « وَالَّذِينَ هُمْ لأَماناتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ راعُونَ » ) * آنچه از كلمه « امانات » زودتر از هر معنايى به ذهن مىرسد ، انواع امانتهايى است كه مردم به يكديگر اعتماد نموده ، و هر يك به ديگرى مىسپارد ، از قبيل مال و جان و عرض ، و شخص امين رعايت آن را نموده در حفظش مىكوشد و به آن خيانت نمىكند ، و به قول بعضى از مفسرين به صيغه جمع آمدنش به اعتبار انواع آن است ، به خلاف عهد كه چون انواع مختلفى ندارد مفرد آمده . ولى بعضى « 4 » گفته‌اند : منظور تنها مال و جان و عرض نيست ، بلكه مطلق وظايف

--> ( 1 ) چه كسى غير از خدا مالك چيزى است . سوره مائده ، آيه 17 . ( 2 ) از پروردگارشان مىترسند . سوره نحل ، آيه 50 . ( 3 ) از خدا مىترسند و از احدى جز خدا نمىترسند . سوره احزاب ، آيه 39 . ( 4 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 356 .